ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਕੌੜਾ ਅਨੁਭਵ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦੇ ਟਿਊਸ਼ਨ ਅਧਿਆਪਕ, ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾੜੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਸਗੋਂ ਲੜਕਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝ ਰਹੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਮਰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਮਾਸੂਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲਤ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਅਤੇ ਬੈਡ ਟੱਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਤੇ ਸਮਝਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸੂਮ ਮਨ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾੜੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਸਕੇ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਸਮਝਾਓ

ਹਰ ਕੋਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੁੰਮਦੇ ਜਾਂ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸੋਚ ਸਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਦਨਾਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਸਮਝਾਓ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਅਤੇ ਬੈਡ ਟੱਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ - ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਇਹ ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਡ ਟੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਛੂਹਣ ਤੇ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ।

ਅੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਤੇ ਬੈਡ ਟੱਚ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਮਝਾਓ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਡ ਟੱਚ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਵੀ ਗਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਮਾਪੇ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਚਾਰਟ, ਡਰਾਇੰਗ ਜਾਂ ਕਾਰਟੂਨ ਵੀਡੀਓ ਆਦਿ ਦੀ ਮਦਦ ਵੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਬੈਡ ਟੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝਾ ਦਿਓ ਕਿ ਮੰਮੀ, ਡੈਡੀ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਾਡੀ ਲੈਂਗਵੇਜ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਖੁਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੂਹਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖਿਆ? ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ

ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਅਤੇ ਬੈਡ ਟਚ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸੰਪਰਕ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ'। ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਬੁਰੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਇਸ ਡਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇਗਾ। ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਲਟੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। 2012 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਦੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, 94 ਫੀਸਦੀ ਦੋਸ਼ੀ ਪੀੜਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਡ ਟੱਚ ਅਤੇ ਬੈਡ ਟਚ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।