ਲਾਈਵ ਪੰਜਾਬੀ ਟੀਵੀ ਬਿਊਰੋ : 'ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ' (WHO) ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਫੈਟ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਡੀ ਮਾਸ ਇੰਡੈਕਸ (BMI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। BMI ≥25.0 kg/m2 ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ≥30 kg/m2 ਨੂੰ ਮੋਟਾਪਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਣਾ ਵਾਲਾ ਮੋਟਾਪਾ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੇਟ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ' (NFHS) ਅਨੁਸਾਰ 40 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 12 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦ ਪੇਟ ਦੇ ਮੋਟਾਪੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਐਂਡਰੌਇਡ ਜਾਂ ਸੇਬ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਦਾ ਮੋਟਾਪਾ (ਸਰੀਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸੇਰਾ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ) ਪਾਚਕ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

'ਕਿਡਨੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਇੰਪਰੂਵਿੰਗ ਗਲੋਬਲ ਨਤੀਜਿਆਂ' (KDIGO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (CKD) ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਲਈ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਗਲੋਮੇਰੂਲਰ ਫਿਲਟਰਰੇਸ਼ਨ ਰੇਟ (eGFR) <60 mL/min/1.73 m2 ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ (ਪਿਸ਼ਾਬ ਸੰਬੰਧੀ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ) ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 3 ਤੋਂ 10% ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ (ਡਾਇਲਿਸਿਸ/ਰੇਨਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੋਟਾਪਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਵਧੀ ਹੋਈ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈ ਬੀਪੀ, ਕੋਰੋਨਰੀ ਵੈਸਕੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਟ੍ਰੋਕ, ਅਬਸਟਰਕਟਿਵ ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋ-ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸੋਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਐਂਡੋਕਰੀਨ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਪਟਿਨ ਅਤੇ ਐਡੀਪੋਨੇਕਟਿਨ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਰਮੋਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸੋਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕਿਡਨੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਡਨੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਧੀ ਹੋਈ ਕੇਂਦਰੀ ਚਰਬੀ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿੰਡਰੋਮ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਗਲੋਮੇਰੂਲੋਪੈਥੀ

ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਲੋਮੇਰੂਲੋਪੈਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਲੋਮੇਰੂਲੋਮੇਗਲੀ (ਗਲੋਮੇਰੂਲਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ) ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀਕੇਡੀ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਦੇ ਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਦੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ ਸਿਰਫ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਵਰਸ ਐਪੀਡੇਮੀਓਲੌਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ

ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਉਲਟਾ ਸਿਰਫ ਅੰਸ਼ਕ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਥਾਪਤ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੂਕਾਗਨ-ਵਰਗੇ ਪੇਪਟਾਇਡ-1 (GLP-1) ਐਨਾਲਾਗ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਸਰਜਰੀ, ਨੇ ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਆਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ।