Myanmmar ‘ਚ ਫਿਰ ਹਿੱਲੀ ਧਰਤੀ, 4.2 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਨੇਪੀਡਾ, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2025: ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਮਿਆਂਮਾਰ (Myanmar) ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (National Center for Seismology - NCS) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 4.2 ਮਾਪੀ ਗਈ ਹੈ।

NCS ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਭੂਚਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 11:00:59 ਵਜੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 21.79 ਡਿਗਰੀ ਉੱਤਰੀ ਅਖਾਂਸ਼ ਅਤੇ 93.45 ਡਿਗਰੀ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ‘ਤੇ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਇਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭੂਚਾਲ

ਇਹ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਦੂਜਾ ਭੂਚਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ 3.0 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ (shallow) ਭੂਚਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉੱਪਰੀ ਭੂਚਾਲ?

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਟਕਾ ਤਰੰਗਾਂ (seismic waves) ਸਿੱਧੇ ਸਤ੍ਹਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੀਬਰ ਕੰਬਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨੀ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।

ਮਿਆਂਮਾਰ ਭੂਚਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੂਚਾਲ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਚਾਰ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ — ਭਾਰਤੀ (Indian), ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ (Eurasian), ਸੁੰਡਾ (Sunda) ਅਤੇ ਬਰਮਾ (Burma) — ਦੇ ਮਿਲਾਵਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਭੂਗਰਭੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

1. ਸਾਗਾਈਂਗ ਫਾਲਟ ਲਾਈਨ (Sagaing Fault): ਕਰੀਬ 1,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਇਹ ਸਰਗਰਮ ਫਾਲਟ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ — ਸਾਗਾਈਂਗ, ਮਾਂਡਲੇ, ਬਾਗੋ ਅਤੇ ਯਾਂਗੂਨ — ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

2. ਯਾਂਗੂਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਖਤਰਾ: ਭਾਵੇਂ ਯਾਂਗੂਨ ਫਾਲਟ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਵੀ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ

ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਮਗਰੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋਈ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ 7.7 ਅਤੇ 6.4 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਭੂਚਾਲਾਂ ਤੋਬਾਦ ਟੀਬੀ (TB), ਐਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮੱਛਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇ ਸਨ।